Steeds meer Vlamingen wekken zelf groene stroom op met zonnepanelen, maar niet iedere kilowattuur wordt meteen zelf verbruikt. Overdag produceren zonnepanelen vaak meer dan een gezin nodig heeft, terwijl buren zonder panelen op datzelfde moment stroom van het net afnemen. Een energiegemeenschap brengt daar verandering in: buurtbewoners delen onderling opgewekte energie, wat voordeliger en duurzamer is dan alles apart te regelen.
Wat is een energiegemeenschap precies?
Een energiegemeenschap is een samenwerkingsverband tussen particulieren, bedrijven, verenigingen of lokale besturen die samen energie opwekken, delen of opslaan. Dat kan gaan om een groep buren met zonnepanelen, een appartementsgebouw met een gezamenlijke installatie, of een volledige wijk die investeert in een windturmine of batterijopslag. Het doel is steeds hetzelfde: lokaal opgewekte groene stroom zo veel mogelijk lokaal verbruiken, in plaats van ze terug te injecteren op het net tegen een lage vergoeding.
Hoe werkt het delen van energie in de praktijk?
Wie deelneemt aan een energiegemeenschap, blijft gewoon aangesloten op het bestaande elektriciteitsnet. Er verandert dus niets aan de fysieke bedrading in je straat. Wat wél verandert, is de manier waarop de stroom wordt afgerekend. Via slimme meters en een digitaal platform wordt bijgehouden hoeveel energie elk lid op elk moment opwekt en verbruikt. Op basis daarvan wordt de overtollige stroom van de ene deelnemer toegewezen aan een andere deelnemer die op dat moment stroom nodig heeft.
- De zonnepanelen van deelnemer A wekken overdag meer op dan nodig.
- Deelnemer B, zonder panelen, verbruikt op datzelfde moment stroom.
- Het overschot van A wordt virtueel toegewezen aan B, tegen een vooraf afgesproken tarief.
- Wat niet gedeeld kan worden, vloeit gewoon naar het net zoals voorheen.
Op die manier ontstaat een soort lokale energiemarkt, waarbij zowel de opwekker als de afnemer voordeel doen: de opwekker krijgt een betere vergoeding dan de standaard terugleververgoeding, en de afnemer betaalt minder dan de gewone energieprijs.
Welke vormen bestaan er?
In Vlaanderen onderscheidt men doorgaans twee types energiegemeenschappen.
Energiedelen binnen één gebouw
Bij een appartementsgebouw of bedrijvenpark kan energie gedeeld worden tussen bewoners of huurders die op hetzelfde elektriciteitsnet zijn aangesloten, bijvoorbeeld via een gezamenlijke zonnepanelen-installatie op het dak.
Hernieuwbare-energiegemeenschap
Dit is een ruimer samenwerkingsverband, vaak over een hele wijk of gemeente, waarbij leden niet noodzakelijk in hetzelfde gebouw wonen. Denk aan een buurtcoöperatie die investeert in een windmolen of een grote batterij, waarvan de opbrengst onder de leden wordt verdeeld.
Wat zijn de voordelen?
- Financieel voordeel: lagere energiefactuur en betere vergoeding voor overschotten.
- Minder netverlies: lokaal verbruik vermindert de belasting op het elektriciteitsnet.
- Sociale cohesie: buren werken samen aan een gedeeld, duurzaam doel.
- Versnelling van de energietransitie: hernieuwbare energie wordt optimaal benut.
Hoe start je zelf een energiegemeenschap?
Interesse om met je buren of gemeente samen energie te delen? Informeer je eerst goed bij je netbeheerder en bekijk welke ondersteuning lokale besturen of coöperaties bieden. Vaak is professionele begeleiding nodig om de juridische structuur, de meetgegevens en de verdeling correct op te zetten. Wie de stap zet, investeert niet alleen in een lagere energiefactuur, maar ook in een sterkere, groenere buurt.
Foto: Sergej ***** via Pexels
